Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

हुम्लाको पहिलेको ढुस्के राजाको कथा र कहानी

लोप्चाङ लामा ११ सय ३१ साल वैशाख १८ गते भारतको ब्रमह बाट नेपाल हुदै हुम्ला प्रवेश गरेको थियो । त्यति बेला जिल्लाको नाम नतोकिएकोले चौकान देश भनेर चिन्ने गर्थे । सो ठाउँको राजा बन्ने विचार गरि आर्य जातको ५ भाई चौकान देशमा पुगे । २ भाई फिर्ता भएर अन्य ठाउँहरुमा बस्ती गरे । ३ भाई चौकान देशमा राजा हुने भनी बसोबास गरे । जेठो दाई जादु राजा याङचुको जारकोटमा बसे । माईलो भाई नल्लाको गाउँमा फयाउराजा बसे । कान्छो भाई बलीराजा चौगान फयामा बसे । सो तीन ठाउँको राज गर्नलाई र आफनो शासन चलाउनको लागि कठिनाई र बाधा अडकन परेकोले बुद्ध धर्मको गुम्वा खोच्यार गुम्वालाई धर्मको आधार  मानी लामाहरुलाई र त्यस गुम्वाका जजमानहरुलाई आफनो पक्षमा बोली दिन अनुरोध गरि आफू तीन भाई सो गुम्बाको धार्मिक राजा गर्ने र सक्दो सहयोग गर्ने कागज लेखी लेखाई धर्म गुरुहरु र आफु तीन जना सो ठाउँको राजा गर्ने बचन गरेकोले सो ठाउरुँको प्रत्येक गाउँघरहरुमा पुगि आफनो परिचय गरि विस्तारै शासन लागू गरेका थिए । ११ सय ३४ साल असार महिनाको २१ गते ढुस्के शासन लागू गरियो र सेना अथवा काजीहरु भर्ना गर्ने काम सुरु गरियो । ११ सय ४१ साल पुष महिनाको १ ...
Read more

त्यो घर यो डेरा

छमु गुरुङ यो सहर एउटा जाबी हो , मलाई एउटा चरो भन्दा फरक नपर्ला । यहाँ बाट आफनै घर पुग्छु , पिजँडाबाट फुत्के जस्तो ठान्छु । चरा त पिजँडाबाट फुत्किएपछि पुनः पिजँडामा फर्कि आउनन् , तर म भने यति विवश छु कि फेरि फुत्केर पनि यहि सहर मै बन्दी हुन आई पुग्छु पटक पटक । वास्तवमा यो सहरमा पिजँडा भन्नुको अर्थ ‘डेरा’ हो ।     त्यो ले ‘घर’ जनाएपछि पक्कै यसले म भन्दा भेरै टाढा भएको संकेत गर्छ । यो ले ‘डेराको’ संकेत दिएको हुदाँ म यसैको सामीप्यमा या यसैभित्र छु भन्ने अर्थाउछ । ‘डेरा’ जीवन प्रवेश हुने बित्तिकै घरको घाउँ सम्झना भएर घोचिदिन्छ  भित्र    भित्रै । सहन खोज्छुल, जीवन हो , डेरा भित्र छु , यस बखत तर्सथ यसैको चर्चामा लाग्छु ।     जब मैले पहिलो पटक थानकोटबाट काठमाडौ देखे , यस्तो लाग्यो कि यो सहर त एउटा त्यस्तो कचौरा हो जहाँ मान्छे रुपी मासुका चोक्टाहरु छरिएका छन् । त्यस बखत भूपीको चिसो एष्टे पढेको थिइन । यसबखत यो शहरमा बसेर यसैलाई म पनि चिसो एष्टे भन्न बाध्य छु । डेरामा छु , अलग छ जीवन , स्वतन्त्र पनि केहि बाधिएको , थिचिएको जस्तो ! सपनाहरुको भारी बो...
Read more

अभाव भित्रको चलखेल

जहाँ अभाव त्यहाँ चलखेल पक्कै पनि हुन्छ । राज्यका सम्पूर्ण निकायले कर्नाली क्षेत्रलाई ्अभाव ग्रस्त भेगको रुपमा चित्रण गर्दै आएको अवस्था छ । कर्नालीलाई रोग, भोग, शिक्ष,ा स्वास्थ्य, विद्युत, सञ्चार लगायतका यावत पक्षमा अभाव ग्रस्त क्षेत्र हो भनी व्याख्या गर्ने प्रचलनन रहेकबो छ । कर्नाली क्षेत्रमा विभिन्न कुराको अभावले गर्दा चलखेल गर्ने रंगशाला बन्न पुगेको छ त्यस क्षेत्र । राज्यका माथिल्लो स्तरका कर्मचारीले भने अनुसारको काम गरेन भने कारवाही स्वरुप सरुवा गर्ने ठाउँ जहाँ कि अपराधीले अपराध गरेपछि जेलचलान गरिन्छ, त्यस्तै कुनै कर्मचारीले हाकिमलाई रीजाउन सकेन भने कर्नालीमा सरुवा गर्ने चलन पनि बाक्लै छ । यसैले कर्नालीलाई सुधार गृहका रुपमा व्याख्या विश्लेषण गर्दा फरक नपर्ला । कर्नालीमा सडक पुगेको छैन् । सडकको लागि वार्षिक करोर्डौका रकम निकासी हुने गर्छ अर्थमन्त्रालय लगायत विभिन्न सडक सम्बन्धी काम गर्ने संघ सस्थाहरु बाट । उक्त रकम सम्बन्धित ठाउँमा पुग्नै नपाई बीच बाटो मै शक्ति र शासनको बागडोर सम्हालेका मै हुँ भन्ने ठेकेदारहरुको खल्ती भरिन्छ । यसैले पनि चलखेल कै रुपमा लिन सकिन्छ । कर्नालीमा खाद्य...
Read more